Uluslararası Çalışma Örgütü (ILO) verilerine göre iş kazası kaynaklı ölümlerin yaklaşık %30'u yüksekten düşme sonucu gerçekleşmektedir. Türkiye'de de iş güvenliği raporları benzer bir tabloya işaret eder. Bu nedenle manlift ve yüksek erişim platformlarında çalışmak için yasal düzenlemeler son yıllarda önemli ölçüde sıkılaştırılmıştır.
Yasal Çerçeve: Hangi Mevzuat Geçerli?
Türkiye'de yüksekte çalışma, ağırlıklı olarak şu yasal düzenlemelerle yönetilmektedir:
- 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu — işveren yükümlülükleri ve risk değerlendirmesi
- Yapı İşlerinde İSG Yönetmeliği — inşaat ve şantiye bazlı düzenlemeler
- Yüksekte Çalışma Yönetmeliği — 2 metre ve üzeri her yüksekte çalışmada uygulanır
- TS EN 280 ve TS EN 1808 — seyyar yüksek erişim platformlarının üretim ve kullanım standartları
Kritik Yasal Zorunluluk
İşverenler, yüksekte çalışan her personele yılda en az bir kez yüksekte çalışma eğitimi (teorik + pratik) vermekle yükümlüdür. Eğitim belgesi olmayan personelin manlift kullanması iş kazasında hukuki sonuçlara yol açar.
Kişisel Koruyucu Donanım (KKD) Listesi
Manlift veya yüksek erişim platformunda çalışırken asgari KKD şunlardır:
Zorunlu
- Baret: EN 397 standartlı, darbe ve elektrik yalıtımlı
- Tam vücut emniyet kemeri: EN 361 — düşme durdurma sistemi (platform içinde bile önerilir)
- Emniyet halatı ve bağlantı noktası: Platform korkuluk rayına bağlanmalı
- Kaymaz iş ayakkabısı: EN ISO 20345 S1P veya S3 sınıfı
- Reflektif yelek: Yoğun trafik olan açık alanlarda
Duruma Göre Eklenir
- Diz ve dirsek koruyucusu (uzun süreli diz üstü çalışmada)
- İşitme koruyucu (dizel motor gürültüsünde)
- Gözlük / yüz siperliği (taşlama, kaynak işlerinde)
- Isıya dayanıklı eldiven (elektrik tesisatı ve sıcak yüzeylerde)
Platform Kullanımında Güvenli Davranışlar
Kullanmadan Önce
- Günlük ön kontrol (preoperational check) formunu doldurun
- Batarya / yakıt seviyesini kontrol edin
- Korkuluklar, kapı kilitleri, acil durdurma butonlarını test edin
- Zemin durumunu değerlendirin — sert, düz ve platforma uygun mu?
- Çevredeki engelleri (kablo, raf, kiriş) tespit edin
Kullanım Sırasında
- Platformdaki kişi sayısını ve yükü nominal kapasitenin üstüne çıkarmayın
- Platform üzerinde hiçbir zaman zıplamayın veya platforma dışarıdan bir şey yaslamayın
- Halatınız platforma bağlı olmadan kuleyi hareket ettirmeyin
- Rüzgar hızı 12,5 m/s (Beaufort 6) üzerinde açık alanda platform kullanmayın
- Elektrik hattına minimum 3 metre güvenlik mesafesini koruyun (iletken ise daha fazla)
Acil Durumda
- Platforma sıkışma durumunda zemin panelindeki acil indirme mandalını kullanın
- Yangın durumunda önce personeli tahliye edin, sonra aracı alandan uzaklaştırın
- Düşme gerçekleşirse olay yerine kimse girmesin; ambulansı bekleyin (asılı kalan kişiyi hızla indirmek yaralanmayı artırabilir)
Periyodik Muayene Zorunluluğu
Türk iş güvenliği mevzuatı, yüksekte çalışma ekipmanlarının yılda en az bir kez yetkili teknik personelce muayene edilmesini zorunlu kılar. AVK, Zoomlion yetkili servisi olarak periyodik muayene ve sertifikasyon hizmeti vermektedir.
Kiralık Araçlarda Sorumluluk Kime Ait?
Kiralık manlift kullanımında sorumluluklar şöyle dağılır:
- Kiralama şirketi (AVK): Aracın teknik bakımı, yasal muayenesi, temel operatör bilgilendirmesi
- Kiracı / İşveren: Operatör eğitimi, KKD temini, risk değerlendirmesi, saha güvenliği
- Operatör: Günlük kontrol, güvenli kullanım kurallarına uyum
Kaza durumunda mahkemeler genellikle her üç tarafın sorumluluğunu ayrı ayrı inceler. Bu nedenle kiralama sözleşmesi imzalanmadan önce hangi tarafın hangi yükümlülüğü üstlendiği açıkça belirlenmeli, operatör eğitim belgeleri muhafaza edilmelidir.
Güvenli Kiralama İçin AVK'yı Tercih Edin
Tüm araçlarımız periyodik muayeneli ve bakımlıdır. Operatör eğitim desteği için bizimle iletişime geçin.
